Sotayyhoc.com - Theo khuyến cáo của WHO, giải pháp cai nghiện thuốc lá khả thi hiện nay là điều trị nhận thức thay đổi hành vi và điều trị bằng thuốc (nicotin thay thế, bupropion, vareniclin). Có thể dùng 1 hay kết hợp cả 2 giải pháp, thực tế cho thấy hướng điều trị nhận thức – thay đổi hành vi là một “toa” thuốc quan trọng, không thể thiếu trong quá trình chữa cai nghiện thuốc lá

Điều trị nhận thức – thay đổi hành vi để cai nghiện thuốc lá

Bác sĩ sẽ trao đổi, tư vấn giúp xác định lý do, hoàn cảnh, môi trường thúc đẩy hút thuốc lá, lý do khiến người hút cảm thấy phải ngừng hút. Bác sĩ sẽ giúp tìm ra giải pháp thay thế hành vi hút thuốc lá bằng hành vi khác không có hại. Từ đó giúp củng cố lý do và quyết tâm muốn cai thuốc lá.
Cách Cai Nghiện Thuốc Lá
Ngoài những buổi trò chuyện trực tiếp như trên, khi có nhu cầu, người cai thuốc có thể trao đổi trực tiếp với bác sĩ qua điện thoại và nhận được tư vấn từ xa, không chỉ nhận được sự trợ giúp của bác sĩ dưới vai trò của người bác sĩ mà còn như là một người bạn của người đang cai thuốc.

Điều trị cai nghiện thuốc lá bằng chế phẩm nicotin thay thế

Phương pháp này dùng cho những trường hợp bị lệ thuộc thực thể nặng. Nicotin thay thế có thể được cung cấp qua nhều đường khác nhau như: miếng dán, viên thuốc nhai, viên thuốc ngậm dưới lưỡi, nicotin hít; trong 4 loại này, loại thường được dùng nhất là nicotin dán.
Điểm khác biệt cơ bản của nicotin trong chế phẩm thay thế và nicotin qua điếu thuốc là nồng độ nicotin trong chế phẩm thay thế thấm vào máu làm cho nồng độ nicotin trong máu không dâng cao một cách đột ngột, còn nicotin do hút điếu thuốc sẽ thấm vào máu rất nhanh qua phổi đạt nồng độ trong máu cao đột ngột. Chính điểm khác biệt này, nicotin trong chế phẩm thay thế giúp cơ thể không bị quá thiếu nicotin nên không xuất hiện hôi chứng cai thuốc, nhưng cũng không tăng cao đạt đỉnh nên không đem đến cho người bệnh sự sảng khoái có được khi hút thuốc và như vậy sẽ không gây nghiện.

Cần nhớ là khi hút thuốc lá, ngoài việc hít vào chất nicotin, là chất gây nghiện, còn hít vào đồng thời thêm 4.000 chất độc hại khác sinh ra do quá trình đốt cháy thuốc lá. Còn trong chế phẩm nicotin thay thế thì chỉ nhận vào cơ thể mỗi chất nicotin. Như vậy nicotin thay thế giúp giảm thiểu các triệu chứng vật vã trong những ngày đầu cai thuốc lá, khi cơ thể đã quen dần, bác sĩ sẽ giảm dần liều thuốc nicotin thay thế sao cho các triệu chứng cai thuốc không xuất hiện. Tùy theo cá nhân, đặc biệt là mức độ lệ thuộc nicotin, thời gian dùng thuốc nicotin kéo dài từ 1 – 2 tháng, hay đến 6 tháng.

Điều trị cai nghiện thuốc lá bằng buprobion và varencilin

Thường dùng cho trường hợp lệ thuộc thực thể nặng. Buprobion và varencilin tác động lên hệ thống thần kinh làm người nghiện hút thuốc lá giảm hẳn ham muốn đòi hút thuốc lá. Với cơ chế tác động như vậy, buprobion và varencilin ban đầu được xem là giải pháp rốt ráo cho cai thuốc. Hạn chế của giải pháp này là một số người cai thuốc lá không đáp ứng với buprobion và varencilin. Cũng cần lưu ý hai thuốc này có chỉ định, chống chỉ định về tác dụng phụ nên phải được bác sĩ kê toa.

Một số chú ý trong quá trình cai thuốc

Việc cai thuốc lá thành công trước tiên là tùy thuộc vào sự quyết tâm cai thuốc lá của người muốn cai thuốc, có rất nhiều người nghiện thật nặng đã tự cai thuốc thành công. Không phải mọi người đều lệ thuộc thực thể nhiều, nếu chỉ lệ thuộc nhẹ, hoặc lệ thuộc tâm lý, hành vi nhiều hơn thì không cần có chỉ định điều trị bằng thuốc. Điều trị nhận thức hành vi nhằm chuyển đổi hành vi hút thuốc lá là cần thiết cho mọi trường hợp và hiệu quả không thua kém biện pháp điều trị bằng thuốc.
Quy trình điều trị nghiện thuốc lá
Trong buổi tư vấn lần đầu, người cai thuốc sẽ được yêu cầu điền trả lời về một bảng câu hỏi về quá trình hút thuốc lá, mức độ nghiện thuốc, chế độ ăn uống. Thực hiện xét nghiệm đo nồng độ monoxide carbon trong hơi thỏ ra để đánh giá mức độ lệ thuộc về mặt dược lý nicotin. Từ đó bác sĩ sẽ lập một kế hoạch điều trị cai thuốc.
Cách Cai Nghiện Thuốc Lá
Những lần khám tiếp theo sẽ do người cai nghiện và bác sĩ thỏa thuận. Tư vấn này có thể dưới dạng là một lần tái khám hoặc tư vấn qua điện thoại. Nhịp độ tư vấn là lần thứ haisau lần thứ nhất 1 tuần và sau đó thì mỗi một tháng trong 3 tháng, mỗi 2 – 3 tháng trong 9 tháng tiếp theo. Mục tiêu của những lần tư vấn kế tiếp là điều chỉnh kế hoạch điều trị để người cai nghiện vẫn có thể kiên trì cai thuốc nhưng không phải chịu quá nhiều khó khăn khi cai thuốc.

Cai thuốc lá được xem là thành công nếu sau 1 năm mà không bị tái nghiện.
Những tác dụng phụ khi cai thuốc lá
Một số người cai thuốc lá một cách bình yên, dễ dàng. Nhưng đa số trường hợp, cai thuốc lá đi kèm với các khó chịu cá nhân về mặt tâm thần và thể chất, đặc biệt ở những người nghiện nặng. Những khó chịu này gọi là hội chứng cai thuốc lá. Hội chứng này thể hiện ít nhất 4 trong 11 triệu chứng như thèm hút thuốc lá dữ dội, dễ nổi giận, cáu gắt, hung hăng, lo lắng, vật vã, mất tập trung, mất bình tĩn, mất ngủ, giảm tần số tim, thèm ăn. Hội chứng cai nghiện thuốc lá thường xuất hiện 24 giờ sau cai thuốc, tăng lên đạt đỉnh điểm vào cuối tuần lễ thứ nhất, giảm dần và biến mất sau 4 – 6 tuần.

Về lâu dài sau nhiều tuần lễ, nhiều tháng cai thuốc, có người vẫn còn muốn hút thuốc lá, ham muốn này chủ yếu là do lệ thuộc về mặt tâm lý. Sauk hi cai thuốc, người cai thường bị tăng cân, do chuyển hóa cơ bản giảm đi khi ngừng hút thuốc lá và mặt khác là do ham muốn ăn nhiều hơn. Trung bình sau 1 – 2 năm cai thuốc lá, người cai thuốc lá sẽ tăng cân khoảng 3 – 5 kg.

 
Cách Cai Nghiện Thuốc Lá
Benzopyren trong thuốc lá là  nguyên nhân gây ung thư

Khói thuốc lá có hơn 4.000 chất độc hại, trong đó có một số nhóm chính như CO (carbon monoxide) gây giảm oxy máu và co mạch vành. Benzopyren gây ung thư, chất kích thích gây viêm phế quản mạn, nicotin gây nghiện thuốc lá. Ít nhất có 23 bệnh nguy hiểm có liên quan đến hút thuốc lá là tim mạch (thiếu máu, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, viêm tắc động mạch chi dưới); hô hấp (ung thư phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính); tiêu hóa (ung thư thực quản, dạ dày, loét dạ dày tá tràng); tai mũi họng (ung thư thanh quản, khí quản, miệng, hầu); tiết niệu (ung thư thận, bang quang); sinh dục (bất lực, vô sinh, ung thư cổ tử cung, sẩy thai, thai chậm phát triển trong tử cung, mãn kinh sớm ở nữ); xương (loãng xương); da (sạm da). Những tác hại này không những tác động trực tiếp đến bản thân người hút thuốc lá mà còn tác động lên gia đình, bạn bè người hút thuốc lá, những người do ở gần người hút thuốc lá đã hít phải khói thuốc lá do người hút thuốc lá thải ra. Có thể nói nếu đã nghiện thuốc lá, thì nên cai thuốc càng sớm chừng nào thì lợi ích cho sức khỏe càng nhiều chừng ấy…”
 
ThS.BS.LÊ KHẮC BẢO
(Khoa hô hấp Bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM)
Xem thêm về TIN TỨC Y HỌC